Wat is PCOS? Hormonen

Wat is PCOS (Polycysteus Ovarium Syndroom)?

Toen PCOS, voluit het Polycysteus Ovarium Syndroom, bij mij geconstateerd werd (in 2016), had ik er nog nooit eerder van gehoord. Ondanks dat het de meest voorkomende hormonale klacht is bij vrouwen in hun vruchtbare jaren (periode tussen de eerste en laatste menstruatie), zijn de meeste mensen nog niet bekend met PCOS. Daarom leg ik jou in dit artikel precies uit wat PCOS is!

In dit artikel lees je:

Wat is PCOS (Polycysteus Ovarium Syndroom)?

Hoeveel vrouwen hebben PCOS?

Wat zijn de symptomen van PCOS? Inclusief PCOS symptomen checklist

Uitblijvende eisprong door PCOS

Hoe werkt een normale menstruatiecyclus?

Geen of een onregelmatige menstruatie bij PCOS

Gevolgen van PCOS op de lange termijn

Wat te doen als bij jou PCOS geconstateerd is?

 

Wat is PCOS (Polycysteus Ovarium Syndroom)?

PCOS is een afkorting voor Polycysteus Ovarium Syndroom (Polycystic Ovary Syndrome). 

Wat letterlijk betekent:

Poly: meerdere
Cysteus: vochtblaasjes (cysten)
Ovarium: eierstok
Syndroom: een verzameling van symptomen en geen ziekte

Het is een optelsom van symptomen waarbij de diagnose wordt vastgesteld als je minimaal twee van onderstaande symptomen hebt:

  1. Geen of een onregelmatige menstruatie. Dit wordt aligomenorroe of anovulatie genoemd. Wat wil zeggen dat je minder vaak of helemaal geen eisprong hebt. Je bent dus niet of minder vaak vruchtbaar in je cyclus.
  2. Klachten die horen bij verhoogde androgenen (mannelijk hormonen),zoals vrij-testosteron in het bloed. Bijvoorbeeld acne, overbeharing op het gezicht, borst en/of buik, haaruitval op het hoofd of overgewicht.
  3. Cysten op de eierstokken. Dit kan worden vastgesteld door middel van een inwendige echoscopie.

Hoeveel vrouwen hebben PCOS?

PCOS is de meest voorkomende hormoonstoornis bij vrouwen in hun vruchtbare jaren. Het is een hormonale afwijking waarbij de eicellen niet voldoende rijpen, waardoor er geen eisprong ontstaat. Bij ongeveer 15% van alle vrouwen wordt PCOS vastgesteld, maar er zijn ook veel vrouwen die met het Polycysteus Ovarium Syndroom rondlopen zonder dit te weten. 

Wat zijn de symptomen van PCOS? Incl. PCOS symptomen checklist

Naast het uitblijven van de menstruatie, de cysten en de genoemde klachten door verhoogde androgenen (zoals vrij Testosteron) zijn er meer typische PCOS klachten. 

Hieronder een overzicht van de meest voorkomende PCOS symptomen:

  • Minimaal 12 kleine cysten die zich ontwikkelen in de eierstokken (dit is te zien op een echo in het ziekenhuis). Maar dit is niet bij elke vorm van PCOS! Je kunt ook PCOS hebben zonder cystes.
  • Het is een uitdaging om je vruchtbare dagen te bepalen door een onregelmatige of uitblijvende eisprong
  • Minder dan 8 keer per jaar een menstruatie: late, uitblijvende of geen menstruatie
  • Meer dan 7 dagen bloedverlies in geval van een menstruatie
  • Overbeharing: meer beharing in het gezicht, op de borst en/of de buik (hirsutisme)
  • Dunne haren of haaruitval op het hoofd
  • Acne: aanhoudend na de pubertijd, in het gezicht, op de rug en/of de borst
  • Vette huid 
  • Sneller aankomen en meer moeite met afvallen of overgewicht.
  • Lovehandles
  • Stemmingswisselingen
  • Angstig, snel prikkelbaar of gespannen zijn
  • Depressieve gevoelens
  • Skin tags – losse huidflapjes, met name onder de oksel
  • Donkere vlekken of donkere verkleuringen van de huid in de nek, oksels of lies.
  • Onverklaarbare buikpijn en/of opgeblazen gevoel
  • Vermoeidheid

Heb je een vermoeden dat je hormonen uit balans zijn? En wil je een totaal overzicht van PCOS klachten? Download mijn gratis PCOS CheckList.

Uitblijvende eisprong door PCOS

Op één van de symptomen van Polycysteus Ovarium Syndroom, namelijk een uitblijvende eisprong (ovulatie), wil ik wat dieper in gaan. Dit symptoom maakt het erg lastig om je vruchtbare dagen te bepalen bij een kinderwens. Maar daarnaast heeft je lichaam ook geen profijt van de heilzame krachten van de hormonen (met name Progesteron) die enkel geproduceerd worden na je eisprong tot je menstruatie.

Hoe werkt een normale menstruatiecyclus?

Om te begrijpen wat er precies bij PCOS gebeurt of wat er niet gebeurt, helpt het om te weten hoe een normale menstruatiecyclus werkt. Een “normale” menstruatiecyclus heeft een duur van ongeveer 21 – 35 dagen en kan onderverdeeld worden in 4 delen (weken).

De menstruatiecyclus is een complex, maar mooi samenspel tussen verschillende organen in het lichaam: de hypothalamus, de hypofyse, de eierstokken en de baarmoeder. De hypothalamus bevindt zich aan de onderkant van de hersenen en vlak daaronder zit de hypofyse (hersenaanhangsel). De hypothalamus is hierin de grote hormoon-stuurman. Deze produceert namelijk het stofje LHRH, een boodschapper-hormoon, dat de hypofyse aanzet tot het afgeven van Follikelstimulerend hormoon (FSH) en Luteïniserend hormoon (LH). FSH en LH worden via het bloed naar de eierstokken getransporteerd en zijn verantwoordelijk voor de eirijping en de eisprong.

FSH stimuleert in week 1 en 2 de groei van een follikel (eiblaasje) waarin een eicel zit en zorgt ook voor de aanmaak van oestrogeen in de eierstokken. Het oestrogeen zorgt ervoor dat het baarmoederslijmvlies gaat groeien. Als de hoeveelheid oestrogeen in het bloed hoog is, de hoogste piek in week 2 van je cyclus, wordt de afgifte van FSH geremd en de afgifte van LH gestimuleerd. Onder invloed van die grote hoeveelheid LH (LH-piek) treedt de ovulatie op, in het midden van de cyclus.

Na de eisprong, in week 3, sluit de follikel zich weer en vormt zich dan tot een endocriene (lees: hormoon producerende) klier, het Corpus Luteum genoemd. Het Corpus Luteum produceert dan een enorme hoeveelheid progesteron. Ook de eierstokken gaan nu naast oestrogeen ook een beetje progesteron maken. Progesteron heeft veel heilzame krachten. Zo maakt het je stress-bestendiger, zorgt het voor goede slaap, gezonde hersenen en hart en werkt het anti-ontstekend. Maar daarnaast zorgt het hormoon ervoor dat het baarmoederslijmvlies voldoende voedingsstoffen gaat bevatten voor de eventueel bevruchte eicel. Wordt de eicel niet bevrucht, dan daalt de hoeveelheid oestrogeen en progesteron in het bloed aanzienlijk in week 4.

Het gevolg van deze daling is dat het baarmoederslijmvlies wordt afgesloten van zuurstof, zodat het kan “afsterven” en klaargemaakt kan worden voor de afstoting in de vorm van een bloeding (de menstruatie in week 1). Daarnaast zorgt de lage oestrogeenconcentratie in het bloed ervoor dat de hypofyse opnieuw door de hypothalamus wordt geprikkeld om FSH en LH af te geven. De volgende cyclus is dan begonnen.

Geen of een onregelmatige menstruatie bij PCOS

Maar wat is er dan anders in het geval van PCOS ten opzichte van een normale menstruatiecyclus? Bij PCOS is de communicatie tussen hypothalamus, de hypofyse en de eierstokken en baarmoeder verstoort. Er is wel genoeg FSH, maar te weinig LH. En vaak wordt er wel genoeg oestrogeen aangemaakt, maar te weinig progesteron.

Normaal gesproken ontwikkelen in de eerste twee weken van de menstruatiecyclus zich enkele eiblaasjes (follikels) in de eierstokken. Meestal groeit één hiervan verder tot de eisprong hiervan plaatsvind (de ovulatie). Bij vrouwen die het Polycysteus Ovarium Syndroom hebben groeit niet één eicel verder, maar meerdere tegelijk. Alleen volgroeien deze (bijna) allemaal niet voldoende, waardoor er geen of minder vaak één tot een eisprong komt. Er bereikt dus geen enkele follikel de eindstreep van de race naar de ovulatie. Ook lukt het de eicellen niet om uit het eiblaasje los te komen. Dan ovuleer je dus niet, vorm je geen Corpus Luteum en kun je zonder vrije eicel op dat moment ook niet zwanger worden. 

Wanneer normaal gesproken de eicel niet wordt bevrucht of innestelt wordt het baarmoederslijmvlies afgestoten. Je word dan ongesteld. Maar als er geen ovulatie heeft plaats gevonden, dan vind er daaropvolgend ook geen menstruatie plaats. Toch kun je soms wel een bloeding krijgen. Hoe zit dat? Toen je follikels aan het groeien waren en een poging tot evalueren deden, maakten ze wel oestrogeen aan. En weet je nog dat oestrogeen ervoor zorgt dat het baarmoederslijmvlies gaat groeien? Wanneer de groei niet afgeremd wordt, zal dat slijmvlies een keer afgestoten moeten worden. En krijg je dus een bloeding.

Hoe vaak word je ongesteld bij PCOS? Bij een normale cyclus word je 13 tot 14 keer per jaar ongesteld. Bij PCOS is dit minder dan 8 keer (oligomenorroe) of helemaal niet meer (amenorroe). Vrouwen met het Polycysteus Ovarium Syndroom zijn om deze reden verminderd vruchtbaar en de kans op zwangerschap is kleiner.

Gevolgen van PCOS op de lange termijn

De diagnose en symptomen van PCOS kunnen veel invloed hebben op je dagelijkse leven. Zoals ik eerder heb uitgelegd heeft het hormoon progesteron niet alleen een belangrijke vruchtbaarheid- en zwangerschapsfunctie, maar heeft het ook heilzame krachten op de rest van je lichaam. De lichamelijke klachten of een onvervulde kinderwens als gevolg van PCOS kunnen heel ingrijpend zijn.

Maar er is niet alleen sprake van impact op je leven op dit moment, maar ook op de lange termijn. Met PCOS heb je namelijk een grotere kans op het ontwikkelen van diabetes type 2. Daarnaast is uit onderzoek gebleken dat er met Polycysteus Ovarium Syndroom een verhoogde kans, ook op jonge leeftijd, op kanker van het baarmoederslijmvlies (endometriumcarcinoom) is.

Daarnaast ontwikkelen veel vrouwen met PCOS overgewicht. Met als gevolg een verhoogd risico op meerdere andere klachten en ziekten zoals een hoge bloedruk, slaapapneu, broze botten en hart- en vaatziekten. 

Daarom is het naar mijn mening heel belangrijk om niet te lang met deze hormoonstoornis rond te blijven lopen en samen met een PCOS specialist de oorzaak aan te pakken.

Wat te doen als bij jou PCOS geconstateerd is?

Je kunt zelf veel doen om van je PCOS klachten af te komen. Het goede nieuws is dat PCOS-klachten volledig te verhelpen zijn met de voedings-, bewegings- en ontspanningspatroon richtlijnen die ik heb opgesteld in mijn één-op-één coachingstraject van 3 of 6 maanden.

Zou je persoonlijke begeleiding willen? Bekijk hier mijn aanbod of laat hier je gegevens achter voor een gratis kennis making.
 
Heel veel liefs,
 
 
 
Bronvermelding
Polycystic Ovarian Disease – Lorena I. Rasquin LeonCatherine AnastasopoulouJane V. Mayrin 

Polycystic Ovary Syndrome (PCOS): Arguably the Most Common Endocrinopathy Is Associated with Significant Morbidity in Women – Enrico Carmina, Rogerio A. Lobo

Post a Comment: