Vaginale microbioom

9 tips bij vaginale schimmelinfecties, bacteriële vaginose en kwaaltjes down under

Elke vrouw krijgt in haar leven wel eens een vaginale schimmelinfectie of last van jeuk en onprettige geurtjes daar beneden. Maar moeten we het dan normaal vinden? Het heeft allemaal te maken met je vaginale microbioom, ofwel alle bacteriën die in je vagina leven. Naast de vervelende klachten, zoals jeuk, droogte en nare geurtjes die bij een disbalans komen kijken, heeft het ook invloed op je vruchtbaarheid, de kans op een miskraam, het ontwikkelen van endometriose en zelfs bepaalde vormen van kanker. Naar mijn mening dus iets om serieus te nemen! Daarom vertel ik je in dit artikel meer over het vaginale microbioom, wat hier invloed op heeft en hoe je disbalansen kunt verhelpen en voorkomen.

 

Inhoud van dit artikel:

Wat is het vaginale microbioom?

Wat heeft invloed op je vaginale microbioom?

Waarom is het belangrijk?

9 tips voor een gezond vaginaal microbioom

 

Wat is het vaginale microbioom?

Het vaginale microbioom zijn alle bacteriën (micro-organismen) die in je vagina leven samen. Net zoals dat je een microbioom hebt in je darmen, mond en huid. Maar het vaginale microbioom bestaat met name uit verschillende melkzuurbactiestammen. Deze melkzuurbacteriën, ook wel lactobacillen genoemd, ondersteunen de afweer tegen slechte micro-organismen en zorgen voor een gunstige vaginale balans.

Hoe werkt dat precies?

Elke vrouw heeft een unieke eigen samenstelling van het vaginale microbioom, dit heeft onder andere met je genetische aanleg te maken. Het is een compleet zelfregulerend systeem. Om alle bacteriestammen in balans te houden is een omgeving nodig met een hoge zuurgraad (PH 3.8-4.5). Op deze manier blijven de lactobacillen (bacterie soort) dominant en wordt de groei van Candida, schimmels en andere bacteriën die bacteriële vaginose veroorzaken tegen gehouden. Alleen tijdens je vruchtbare dagen verandert het naar een neutrale omgeving (PH 7.2-8), waar spermacellen in kunnen overleven en hun weg kunnen vinden naar de eicel.

 

Wat heeft invloed op je vaginale microbioom?

De samenstelling wordt beïnvloed door hormoonwaardes, je voedingspatroon, lichaamsgewicht, leefstijlfactoren (zoals roken), maar ook alles wat er in, op en om je vagina komt. Ik leg er een paar uit:

Oestrogeen 

Zoals ik hierboven al kort had aangestipt verandert de zuurgraad van je vagina ongeveer 5 dagen voor tot en met de dag van je eisprong. Dit is noodzakelijk voor spermacellen om te kunnen overleven en hun weg te vinden naar de eicel voor een eventuele bevruchting. Dit gebeurt onder de leiding van het hormoon oestrogeen. Oestrogeen begint te stijgen aan het einde van je menstruatieweek en piekt net voor je eisprong. 

Maar wanneer de oestrogeenwaardes in je lichaam te hoog zijn (bij oestrogeendominantie of progesterondeficiëntie) is de zuurgraad van je vagina tijdens het grootste gedeelte van je cyclus te laag. Zo kunnen slechte micro-organismen die bijvoorbeeld Candida of bacteriële vaginose veroorzaken zich voortplanten en dus voor problemen zorgen.

Mogelijke oorzaken kunnen zijn dat je lichaam de gebruikte oestrogeen niet goed kan afbreken en afvoeren uit je lichaam of dat je eigen oestrogeen- of progesteronproductie verstoord is. Zo kan lichaamsgewicht ook een rol spelen in de hoeveelheid oestrogeen in je lichaam, aangezien vetcellen oestrogeen produceren.

Voedingspatroon

Glycogeen (suiker) is de voedingsbron voor je vaginale bacteriën. Het hormoon oestrogeen speelt niet alleen een grote rol in de regulatie van de vaginale zuurgraad, maar ook in hoeverre de bacteriën deze glucose kunnen gebruiken (fermenteren) en zich voort kunnen planten. Zo is je voedingspatroon onlosmakelijk verbonden met je vaginale microbioom. Je hebt suikers (koolhydraten) nodig, maar wel in de juiste mate. Zo kan een koolhydraatarm dieet je vaginale microbioom verstoren, omdat niet alle bacteriën voldoende voeding krijgen om te kunnen overleven. Maar te veel suiker eten – en dan voornamelijk de geraffineerde suiker en in grote hoeveelheden – kan voor een enorme stijging van oestrogeen zorgen en overgroei van bepaalde ‘schadelijke’ bacteriestammen. 

Andere leefstijlfactoren

Roken en het drinken van veel alcohol (al bij 2 glazen alcohol per dag) beïnvloeden de doorbloeding naar je geslachtsdelen en de productie van geslachtshormonen. Ze hebben dus direct een negatieve invloed op je vaginale microbioom (en daarbij ook je libido!).

Maar ook te veel sporten of juist te weinig bewegen hebben een negatieve invloed op je vaginale microbioom.

Hormoonverstorende chemicaliën

Alles wat in, op of om je vagina komt beïnvloed de samenstelling van je vaginale bacteriën. Zo ook het materiaal van je ondergoed. Maar ook bepaalde anticonceptiemiddelen. Zo kan de (koper)spiraal de kans op vaginale infecties vergroten. 

Ook hormoonverstorende chemicaliën in voeding en verzorgingsproducten hebben invloed op je hormoonhuishouding, op je oestrogeenniveau en dus ook je vaginale microbioom. 

Menstruatie- en verzorgingsproducten

Menstruatiebloed heeft een licht alkalische PH (ongeveer 7,4), dus langdurig of erg regelmatig bloedverlies kan je vaginale omgeving minder zuur maken, waardoor slechte bacteriën het kunnen overnemen. Het is dus verstandig als je last hebt van langdurige (hevige) bloedingen, langer dan 7 dagen achter elkaar, om dit te laten onderzoeken door een specialist. 

Daarnaast speelt je keuze in menstruatieproducten ook een rol! Bij het gebruik van bijvoorbeeld tampons (die vaak ook schadelijke chemische stofjes bevatten) blijft je bloed langer in je vagina zitten, wat het dus een neutrale in plaats van zure omgeving kan maken. Uit onderzoek bleek dat na gebruik van maandverband en inlegkruisjes het microbioom meer divers is. Ook vonden ze na het gebruik van een menstruatiecup meer Lactobacillus crispatus en Limosilactobacillus  terug in de vagina en dat zijn de bacteriën die we willen hebben!

Maar laten we ook de vaginale zeep, deodorants en vaginale douches niet vergeten. Eigenlijk word ik heel verdrietig als ik hoor dat vrouwen zich schamen voor hun geur of afscheiding. Ik denk dat we veel te weinig over dit prachtige systeem leren en het daarom voor veel verwarring en schaamte kan zorgen. Zonde! Je hebt al deze producten niet nodig, want de verandering van geur en hoeveelheid/structuur afscheiding is heel normaal gedurende je cyclus. Het heeft namelijk een bepaalde functie.

Al deze “vaginale schoonmaak-acties” hebben namelijk tot gevolg dat je vagina meer neutraal (alkalisch) wordt en dus een fijne omgeving voor de schadelijke micro-organismen. En al dat spoelen ‘down there’ maakt dat je alle bacteriën weg spoelt, dus ook de goede. Een onderzoek wees uit dat vrouwen die vaginale douches gebruikten, juist vaker bacteriële vaginose kregen. Dus laat het gewoon aan het mooie zelfregulerende systeem van je vagina over.

Seksuele activiteit

Jup, jouw seksuele activiteit heeft invloed op je vaginale microbioom. De penis heeft namelijk ook een eigen microbioom. De gezondheid en variatie van dit microbioom beïnvloedt weer die van jou, omdat ze met elkaar in aanraking komen. Daarnaast heeft sperma een alkalische PH waardoor jouw vaginale omgeving minder zuur kan worden. Voor jouw gezondheid is het dus belangrijk dat je partner ook goed voor zichzelf en zijn microbioom zorgt.

 

Waarom is het belangrijk?

Naast dat een verstoord vaginaal microbioom vervelende problemen kan veroorzaken zoals jeuk, roodheid, irritatie en een branderig gevoel, heeft het ook vergaande gevolgen. Zo is een vaginale onbalans in verband gebracht met vroeggeboortes, een verminderde vruchtbaarheid en verminderde slagingskans bij IVF en ICSI behandelingen. Ook is een dysbiose van zowel het vaginale- als darmmicrobioom in verband gebracht met endometriose en PCOS. Alles is met elkaar verbonden!

Bij een actieve kinderwens is het dus belangrijk om ook je vaginale microbioom onder de loep te nemen. Het lijkt namelijk een grote rol te spelen bij de innesteling van het embryo. Ook vormen de bacteriën van je vagina weer de basis voor het microbioom van je baby. Tijdens een natuurlijke geboorte (dus vaginaal) neemt je baby namelijk via de mond een deel van jouw vaginale bacteriën op. Hoe beter jouw vaginale microbioom in balans is, hoe minder kans je kindje heeft op het ontwikkelen van bijvoorbeeld allergieën.  

Dus wat kun je zelf doen? Lees snel verder voor mijn tips!

 

9 tips voor een gezond vaginaal microbioom

  • Vermijd koek/snoep en ander geraffineerde suiker

Wetenschapper Ian Spreadburry ontdekte het verschil tussen cellulaire en acellulaire koolhydraten en het effect ervan op je lichaam. In onbewerkte producten zoals groente en fruit vind je cellulaire koolhydraten. De koolhydraten (suikers) liggen opgeslagen in de cel, omringd door het celmembraan. Dit celmembraan wordt eerst gedeeltelijk afgebroken in je speeksel en vervolgens in je dunnen darm verteerd. Zo komen de suikers geleidelijk je bloedbaan in en blijft je hormoonproductie (lees: insuline en oestrogeen) in balans. 

Aan de andere kant vind je acellulaire koolhydraten in bewerkte voeding, zoals koek, snoep en geraffineerde tafelsuiker. Door de (chemische) bewerking is de celmembraan beschadigd of geheel verwijderd, waardoor de suikers in een rap tempo je bloedbaan terecht komen. Uiteindelijk dus ook in je vagina. Skip daarom de voorverpakte koek/snoep/cake en chips (ja, ook daar zit suiker in) en eet veel knollen, bollen, andere groenten, alle soorten fruit en dadels.

  • Eet voldoende eiwitten

Je lichaam heeft voldoende eiwitten nodig bij elke maaltijd om je oestrogeen op het juiste niveau te houden. De lever speelt hierin een grote rol en heeft eiwitten nodig om goed te kunnen functioneren. Dus eet voldoende gevogelte, vis, schaal- en schelpdieren, orgaanvlees en eiwitrijke groenten zoals asperges en broccoli.

  • Eet voldoende koolhydraten

Je vagina heeft simpelweg koolhydraten nodig als voedingsbron voor je microben. Lange tijd een koolhydraatarm of ketogeen dieet volgen kan dus een dysbiose in je vagina veroorzaken.

  • Ondersteun je oestrogeen metabolisme

Je darmen spelen hierbij een grote rol. De lever breekt het gebruikte oestrogeen af en de darmen zorgen dat het afgevoerd kan worden uit je lichaam. Daarom is het belangrijk om elke dag ontlasting te hebben. Dit doe je door voldoende water te drinken en veel vezels uit groente, fruit, noten en zaden te eten. Met name de vezels uit een rauwe wortel (salade) kunnen helpen om het teveel aan oestrogeen in je lichaam te verwijderen. Dank aan Dr. Ray Peat voor deze makkelijke ontdekking! Klik hier voor een recept. 

  • Varieer zo veel mogelijk in je voeding

Om alle microben in je lichaam (die ook met elkaar verbonden zijn) te kunnen voeden is het belangrijk om zo veel mogelijk variatie aan te brengen in je voeding. Ik begrijp dat dit soms een uitdaging kan zijn, omdat bijvoorbeeld het bakje yoghurt met muesli in de ochtend en de boterham met (pinda)kaas tijdens de lunch zo gemakkelijk zijn. Maar je microben gaan je zo dankbaar zijn als je even de tijd neemt om nieuwe recepten, nieuwe voedingsmiddelen, uit te proberen en te integreren in je voedingspatroon. Red jij de 100 verschillende voedingsmiddelen per maand?

  • Vermijd tampons

Tampons kunnen de zuurgraad van je vagina verminderen, maar brengen daarnaast ook (lichte) schade aan je vaginawand en bevatten helaas nog vaak schadelijke stoffen. Mijn advies: wissel tampons in voor een menstruatiecup (klik hier voor een goede) of maandverband. Wil je toch echt tampons gebruiken? Verwissel ze dan iedere 3-4 uur (ongeacht hoeveel je bloed) en gebruik tampons van 100% biologisch katoen.

  • Vermijd verstorende chemicaliën en verzorgingsproducten

In deze instragram post lees je de meest voorkomende hormoonverstorende chemicaliën die je het beste kunt vermijden. Daarnaast is het belangrijk om het zelfregulerende systeem van je vagina haar werk te laten doen en niet te verstoren met vaginale zeep, douches en/of deo. En kies voor ondergoed gemaakt van natuurlijke materialen, zoals katoen of satijn.

  • Overweeg het gebruik van een vaginale probiotica

De samenstelling van het vaginale microbioom wordt gedomineerd door Lactobacillus (60-93%). Vaginale probiotica met lactobacillus (bijvoorbeeld Lactobacillus rhamnosus) helpen de pH te verlagen en de microbiële disbalans te herstellen.

Belangrijk: laat je vaginale microbioom eerst onderzoeken en laat je altijd adviseren door een specialist. Stuur mij gerust een berichtje.

  • Gebruik een condoom

Als je geen vaste bedpartner hebt dan adviseer ik je altijd om een (vrouwen)condoom te gebruiken als bescherming tegen seksuele overdraagbare aandoeningen. Heb je wel een vaste bedpartner? En vaak last van schimmelinfecties of bacteriële vaginose? Gebruik een tijdje een condoom en kijk of je klachten verminderen. Wanneer dit het geval is, kan het de moeite waard zijn om het microbioom van je partner eens onder de loep te nemen! 

 

Zou je graag verder willen onderzoeken wat de oorzaak (en oplossing) voor jouw vaginale struggles is? I’m here if you need me. Stuur me gerust een berichtje of vraag hier een gratis en vrijblijvende intake aan. Hopelijk tot snel! 

 
Heel veel liefs,
 
 

Bronvermelding

Treatment of biofilms in bacterial vaginosis by an amphoteric tenside pessary-clinical study and microbiota analysis

 

Post a Comment: